Almaniya təhsil sistemi

Məktəbəqədər təhsil

3-6 yaş arası məcburi olmayan, amma çox məşhur məktəbəqədər təhsil müəssisələri (Kindergarten) mövcuddur. Məcburi olmamasına qarşı uşağın inkişafı və dil öyrənməsi baxımından tövsiyə edilən bir sistemdir. Bununla belə daha kiçik uşaqların da gedə biləcəyi körpələr evləri və qrupları da vardır.

Ümumi təhsil:

Almaniyada əyalətlərə görə dəyişkənlik göstərən və fərqli formaları olan bir məktəb sistemi vardır. Məktəb zəruriliyi 9 il, bəzi ştatlarda isə 10 ildir. Hər uşaq 6 yaşında ibtidai məktəbə (Grundschule) başlayır. İbtidai məktəb ümumiyyətlə 4 il (Berlin və Brandenburqda 6 il) əhatə edir. Bundan sonra müəllimlərin və məktəb rəhbərliyinin tövsiyəsinə əsasən beş fərqli məktəbdən birinə getmək lazımdır. Bu məktəblər:

Əsas məktəb (Hauptschule):

Tələbə 5-ci sinifdən 9-cu sinifə qədər əsas təhsil aldıqları bir məktəb tipidir. Bəzi ştatlarda bu məktəbin 10-cu sinifidə vardır. Dərs proqramı digər məktəb tiplərinə görə daha sadədir. Bu məktəb diplomuyla gənclər daha çox təcrübəyə söykənən peşələrdə təhsil almağa üstünlük verirlər.

Orta məktəb (Realschule):
Şagirdlər bu məktəbdə 10-cu sinifə qədər oxuyurlar. Onlar bu məktəb (Fachoberschulereife) diplomu ilə bir peşə məktəbinə gedə və ya peşə təhsilinə başlaya bilərlər. Əsas məktəb növündən daha yaxşı bir təhsil proqramı var. Müvəffəqiyyətli şagirdlər liseyə davam edərək lisey diplomu (Abitur) ala bilərlər.

Lisey (Gynmasium)

İbtidai məktəb sonrası gediləcək ən yaxşı məktəb tipidir. Şagirdlər bu məktəbdə 13-cü sinifə qədər oxuyurlar. Təhsil keyfiyyəti digərlərinə nisbətən çox daha yaxşı səviyyədədir. Orta məktəb iki diplom verir. Birincis 12-ci sinifdən sonra qəbul edilən diplom, bu peşə liseyində iştirak etmək hüququ verir. Bununla bir peşə ali məktəbinə davam edilə bilər. İkincisi 13-cü sinifdən (Abitur) sonra alınmış diplomlardır. Bu, kollec və universitetlərə, eləcə də təhsil hüququna imkan verir. Lisey diplomu alan bir çox şagird, universitet təhsilindən əvvəl bir iş yerində peşə təhsili alaraq daha sonra universitet təhsilinə, ya da son zamanlarda gedərək yayılan dual universitet təhsilinə başlaya bilər (həm peşə, həm də universitet təhsilinin bir firma daxilində birlikdə olması). Hazırda demək olar ki, bütün dövlətlərdə orta məktəb məzuniyyətində bir illik azalma var. Beləliklə, peşə liseyinə giriş 11-ci sinifdə veriləcək və orta məktəb diplomu (Abituriyent) 12-ci sinifdən sonra veriləcəkdir. (Bu sistem 2014-cü ilədək bütün əyalətlərdə qüvvəyə minəcəkdir.)

Ümumi Məktəblər (Gesamtschule):

Bir çox ölkədə əsas məktəb, orta məktəb və ya orta məktəb diplomlarının olduğu tərəfdaş məktəblər var. Bu məktəblər kurs sistemi ilə idarə olunur. Şagirdlər müvəffəqiyyət dərəcələrinə görə fərqli kurslara istiqamətləndirilirlər və daha əvvəl bəhs etdiyimiz üç fərqli məktəb diplomundan birinə sahib olurlar.

Məktəblərə dəstək (Förderschule):

Ümumiyyətlə bu məktəblərə zehni və fiziki qüsurlarına görə xüsusi qayğıya möhtac uşaqlar göndərilir. Xüsusi pedaqoqların rəhbərliyində az şagirddən ibarət siniflərdə təhsil alırlar. Ancaq bu məktəblər mövzusunda diqqət yetirilməsi lazım olan xüsus; bəzi hallarda Almancası qeyri-kafi, ictimai əlaqələri zəif ya da problemli uşaqların da (xüsusilə immiqrant mənşəli uşaq) göndərildiyi bir məktəb növü olmasıdır. Buna görə də, uşaqların məktəbəqədər təhsilini, həm də onların sosial aspektlərini inkişaf etdirmələri tövsiyə olunur. Bundan başqa ana və ataların məktəb həyatı boyunca uşaqlarının yanında olması və müəllimləriylə yaxın əlaqə içində olması uşağın inkişafı və məktəb müvəffəqiyyəti üçün həyati əhəmiyyətdədir. Öyrənmə prosesinin uğur və ya uğursuzluğundan asılı olaraq, şagirdlər digər məktəblərə köçürülə bilər.